Pason Kointutunan / Kabar Nopili

Kopisanangan kumaa toinsanan tompinai om tambalut Dusun. Minaanku pohoroo o bolog diti sobaagi do ponimungan di bobolog i pinosurat doid boros Dusun. Alansan oku kumaa do tongotompinai om tangatambalut di kiharo bolog toi ko nokoilo do haro bolog om nunu nopo iri pinosurat id boros Dusun toi ko Kadazan (Tulun Kadai /Tangara) do popoilo doho maya do bolog 'Iso Dusun' diti. Kanou no misokodung do popoingkakat babasaon do id tompok tunturu tu insan tadau, tulun Dusun om woyoboros Dusun nga kotongkop nogi id sompomogunan.  | 

TUTUMANUD

Friday, August 12, 2011

10 Karalano Popoilo Do 'Oupus Oku Dika'


It nopo timpuun do nokopintutun nga asasaru po kaka do poboros 'Oupus Oku Dika'. Pipiro toun do notoliban, soira do nokopisawo nodi, soira do kitanak nodi, awu nodi insan do poboros miagal dilo. Otingayaman toi nababasan nodi do poboros?

Nung apagon di kopio do moboros 'Oupus oku dika' kumaa do koruhang nuh, iti noh 10 ralan do popoilo do oupus ko disio.
  1. Poiliho no sinuratan 'nota' id tampat koubasanan. Atangkangau nopo kopio do karaja, haro nogi bo gia timpu do mongukab kaban ais, kiri, lanjang toi ko sumuang id jamban. Ponurat no do nota om posokoton no do hinonggo nopo it awayaan do koruhangnu. Soira do abasa disio, oilaan disio do maso koh poh do oupus dau.
  2. Mangagapus di koupusannu do soira nopo. Maso do mongintong do tv toi pogulu do modop, gopuso no iy koupusannu. Tanak nu nga milo nogi do gopuson, poposunud do 'kopisanangan modop' om nogi tanda do oupus ko disio.
  3. Monurat do 'sajak' toi sisindiron nga iso nogi ralan do poposunud do oupus ko disio. Ponurat noh do poingkuro nopoh it kirati montok dia. Miagal do ngingis disio it kagayat do ginawo nu toi pongi-ngirak disio soira korongou do ponompuirakl nuh.
  4. Manahak do wawa di awu nasangka disio. Soira-ira nopo. Ontok tadau raya, krismas, tadau kinouliton do pisasawaan, tadau kinohodion toi soira nopo. Awu tagal do apagon gatang nga patahakon nopo miampai ogonop ginawo. Isai-isai nga orohian rumamit wawa.
  5. Wonsoyo karaja disio. Koinsoruan do mongimuhau, mongolihung do takanan, momupu do rasuk, mogonsok om susuai poh. Kada andado do mokitulung isio, pogihum noh do ralan papasanang do koruhang nuh iy kopoilo disio do oupus ko dau.
  6. Piangkawot do longon soira do mimpanau toi soira nopo. Iti no ralan do popokito kosokodungannu kumaa do koruhang nuh.
  7. Mogonsok di pointantu montok disio. Pohoro no makan dongotuong miampai do binabang dian, kitakanon do awasi miampai loyuk tuunion di kagayat do ginawo. Iso makan totuong di osorou sogigisom.
  8. Panandasuk noh di kagayat do ginawo. Id walai sondiri piah nung manampakai do tosonong om kagayat do ginawo nga ula noh. Awu iy tagal do magandad poh do mimpanau om manampakai nogi dii rasuk tongolumis.
  9. Kopoposion sanga-ngadau nadalaan do kohuyan om koinggolou tulu. Umbalan boh gia do mongurut gakod, longon om tulu do koruhangnu. Pongi-ngigit nu sundung poh do awu koirad di mongungurut nga kaanu nogi popoinsiriba hinuyan nung wonsoion nu miampai ginawo di tolidang.
  10. Pokinongoho nunu boroson diolo. Nung haro poboroson disio, tingkadai poh do mambasa karatas kabar, mongintong tv toi mamain kompiuto. Kaanu koh nopo do monongkiboros tangatambalut maya id tolipaun solinaid do pitanga jaam, nunu sala do manahak tolingo kumaa do koruhang solinaid do pipiro minit.

Otumbayaan oku do ogumu karalano popokito 'oupus oku dika' id soliwan do kabang (boros) kumaa do koruhang tokou. Nunu it maan nga wonsoyo noh nung opurimanan nuh do koponginsasamod om kasanangan do ginawo dau.

Pinogonuan gambar om sinuratan: http://www.dumblittleman.com/2009/02/10-ways-to-say-i-love-you-without.htmlLink

Monday, August 1, 2011

Kadaat

Haro mambabasa do mogihum kokomoi do 'kadat' (kadaat) hiti id bolog diti. Nunu gia komoyon do kadaat? Alalaid no moti do awu gunoon iti di sukod wagu ngai tu nokowolih nodi adat do tonudon diolo. Ogumu nodi it kiagama toi kikotumbayaan miagal do Koristian om Silam.

Iy nopo tokoro oku poh, haro poh pipiro tambalut songkosukadanku do mamantang dii adat tinungkusan miagal do kadaat. Kadaat toi ko rati do anaru nopo nga 'kada daa arau-arau tu haro kama araat do aantakan' nopo nga iso pomisusudan do kaantakan di taraat nung sunsungan tokou iri pantang diri.

Kadaat nopo di koubasanan do awayaan dahai nga lontugi do tumalib id ralan. Sundung tu no moti gia lontugi diti do tumalib id ralan. Ginumu nopo do takod diti lontugi nga 38 gakod gisom 198 gakod tumanud do ninaru om ginayo dau.


Nung kawaya nopo do lontugi nga andadon poh do katalib it lontugi om monilombus nogi do mamanau. Nung monilombus koh do mamanau nga haro no moti aantakan taraat miagal do kasadu, kotompisal, koruba do tulanut, gusaon do bohuang, gusaon do karabau toi nunu nopo it taraat.

Haro nogi susuyan koubasanan do molo-lohing kokomoi do kadaat ontok mampanau mongoi pomuhaboi. Nung koruba nopo do tulanut topurak nga kada no tilombus do mamanau mongoi pomuhaboi do ontok tadau diri tu araat ot kotutukon do pomuhabaian miagal do awu abayaan do miongoi toi nung abayaan nga kopitongkiad paganakan diolo. Sundung do kadaat nung koruba do tulanut topurak, nga milo ilo do posonongon nung haro ponogit. Koubasanan do ponogit nopo di pogulu nopo nga songinan wogok do pootodon kumaa di molohing do tondu hinabayan. Pootodon ilo tumanud do pibatasan di paganakan momuhaboi om paganakan habayan pogulu do timpu piangayan.

Tuni do tombolog gayomato toi ko puok nga kadaat nogi nung mongintalun do totuong. Nung korongou do tuni 'uok... uok... uok...' ka om osonong do tumingkod poh do humombo toi mongintalun. Monsudu poh toi modop do toruhai tu nung monilombus do humombo nga ingaa iy kotutukon toi koonuan. Lobi araat do aantakan nopo nga apalid id talun.

Nung haro susuyan dokoyu kokomoi do kadaat, mangai no posurato id 'comment'.

Komoiboros:


1. pomuhaboi = ponunang
2. piangayan = kumawin
3. apalid = kaansau

Pinogonuan gambar: Lontugi, pogidu noh mantad id walaiku

Friday, July 29, 2011

Haun Tambatus

Haun tambatus toi lompupuk (Inggilis: mammatus) owonsoi miampai haun kumulonimbus. Haun tambatus koinsoruan suhutonon do moninggoron. Koinsoruan do lohowon sobaagi do haun poinruhang tu awu iy momorian do opudali nga poinrolot do haun suai.


Haun kumulonimbus kikinodou do ais om kopomonsoi do rasam ais om rasam tasapou. Id Amarika Sorikat, haun tambatus koinsoruan do okito gisom solinaid do botulan-tulan ontok do alalasu kouyu-uyu'o tongus ponongtanga do kotonobon (Inggilis: midwest) om ponongtolikud do kosilahon (Inggilis: back east) om haro nogi pointongkop id pomogunan. Haun tambatus nopo nga a'alus po toi ko apangor om a'atul po toi ko olopusan do mato (Inggilis: transparent). Kinaantakan diti milo do okito solinaid gisom do 10 minit.



Pinogonuan: Melayukini.net

Thursday, July 28, 2011

10 Kawawansaian Suki

Suki toi galas milo do wonsoion do poingkuro nopo kowoyo-woyo'o tumanud pomusarahan do momomonsoi dilo. Iti no kointalangan do pipiro suki iy winonsoi do tulun.



Suki sinompuru / Suki mogioput

Suki kupi Tinom
Suki kongingis, osoding, kouab (tiodop)

Suki montok do tiih.



Suki mangakan biskut


Suki sampapas

Duo suki id iso galas. Tuou nga kisuki.


Suki popoilo do alasu (ON) om osogit (OFF)



Suki mitangoi poopian do biskut.


Suki do mongogitar. Maso do moginum, milo do mamain gitar.

Pinogonuan: CiteJeDOTcom

Wednesday, July 27, 2011

Kadazan Toi Dusun

Asaru tulun it orubaanku do monguhot kumaa doho do, "Nunu bansa nu?"
"Dusun oku" kangku do sumimbar.

Nga kinaantakan di tulan kosiam toun 2010 minonimban do poninimbarku.

Osorou ku iy naantakan ontok tulan kosiam toun 2010, minongoi oku porijisto do kinosusuon tanak kumoisoku. Haro bo gia poom do suangan. Id poom diti, suai ko ngaran tanak, ngaran godu-duo molohing om ngaran kinoyonon, haro nogi bo gia ponuratan do ngaran bansa toi tinaru.
Posurato ku no do 'Dusun' id poom pinatahak do JPN diri.

Ontok do pinorijisto diolo id sistom kompiuto, sunudai oku no diolo do bansaku nopo nga Kadazan.
"Nga intaai ku poh bansa do koruhangnu. Nung bansa dau Dusun, nga milo nogi dahai do posuraton do Dusun iti bansa do tanaknu." ka di upisor do minomisunud doho.

"Maai gia intangai." kangku do suminimbar.

"Siou kopio gaman, tu godu-duo bansa dokoyu nopo nga Kadazan. Posuraton dahai do Kadazan." ka di upisor. Tulun Dusun nogi bo gia iy upisor diri.

"Awu no milo do kuroyon ino." kangku.

Kopongoh po do posurat id kompiuto, mangai no di upisor pirino it surat kinosusuon do tanak dahai. Pinosurat do 'Kadazan' ot bansa di tanakku.

Timpuun diri, koilaai kuno do bansa ku nopo nga Kadazan, nga borosku nopo nga Dusun ponong Tombunan.

Friday, July 22, 2011

Mimpanau Id Tulan

Soira timpu kawawagu do tulun do nokopimpanau id tulan?

Timpu kawawagu nopo do tulun nokosondot id tulan nga onto 7/12/1972 minomoguno do Appolo 17. Tulun di tinumanud do kuminaraja (ruminikot) nopo nga Komander Eugene Cernan, Command Pilot Modul Ronald Evans, om Lunar Modul Pilot Harrison Schmitt. Solinaid do 12 tadau diolo hilo id tulan om ginumuli hiti id pogun ontok di 19/12/1972.

Pinogonuan: Wikipedia (http://en.wikipedia.org/wiki/Apollo_17)


Sunday, July 17, 2011

Mylib: Kopoilaan Digital om Lolopuson Tongotoilaan

Mylib nopo nga rarantis do Sistom Walai Pambasaan Digital Kabansaan toi ko PERDANA. Iti nopo nga potal lolopuson wowonod tongotoilaan miagal do ponimungan data, tisis, katalog babasaon, abtrak om indik. Di timpuunon nopo nga tinuridong do Multimedia Development Corporation (MDC). Nanu do Walai Pambasaan Pogun Malaysia timpuun di toun 2002. Pongupisoran do Mylib id siriba do tinimungan Walai Pambasaan Pogun Malaysia ontok di 17 tulan ko-12, toun 2002 ontok Miting Tagayo Walai Pambasaan Digital IV id Auditorium Walai Pambasaan Pogun Malaysia.

Kiharo duo suang do Mylib. Iso nopo nga roitan do Public Domain montok do tulun ginumuan om iso nopo kawagu nga roitan do Private Domain montok do walai pambasaan di nokohompit id pinitimungan. Public Domain nopo nga milo do suangon do isai-isai nopo om kinoputan do kontalangan toomod miagal do buuk kawawagu, kabar-kabar, majalah, maap, ruputan, katalog, multimodia, tisis, disortasi om nogi ruputan boboroson.

Private Domain nopo nga bayaran om milo do suangon do tulun ginumuan maya do walai pambasaan di pointanud id tinimungan Walai Pambasaan Pogun Malaysia. Soginumu do 72 jabatan di poingampai id tinimungan diti kohompit no walai pambasaan tulun ginumuan pogun, walai pambasaan doung komontirian, jabatan doung porinta, kolij matrik, pulitiknik om sikul pinsingilaan mongi-ngira.

Mogisusuai ponimungan data id Mylib kaampai no it doun papadagang om nogi it okon ko bayaran. Ponimungan data doun papadagang nopo nga miagal do EBSCO Information Services, CLJ Legal Network, Global Market Information Database, Bernama Library And Infolink Services, Palm Oil Information Services, Emerald NEXIS om NETCOUSINS.

  • EBSCO Information Service - kisuang do ponimungan data kokomoi do sains, tiknoloji, ponguludan om papadagang.
  • CLJ Legal Network - kisuang do ponimungan data kokomoi do kooturan id Malaysia om nogi kis-kis id kuut.
  • Global Market Information Database - pinonimungan do data kokomoi do oinsan pogun id woyo do statistik.
  • Bernama Library And Infolink Services - nopo nga walai pambasaan kabar om kopoilaan maya do intonit.
  • Palm Oil Information Services - pinonimungan do data kokomoi do piasau mamau id Malaysia om pinoingkakat do MPOB.
  • Emerald - pinonimungan do data kokomoi do ponguludan, pomukadaian om ponguludan do ginoris kukumaraja.
  • NEXIS - kisuang do kabar-kabar sompomogunan.
  • NETCOUSINS - kisuang do ponguhatan-ponguhatan id poniisan do UPSR, PMR om SPM.
Ponimungan data dii okon ko papadagang nopo nga miagal do MASTICLink, Sirimlink om Benchmarking On-Line Networking Database.
  • MASTICLink - Pinonimungan data id siriba do Komontirian Sains, Tiknoloji om Inovasi Malaysia.
  • Sirimlink - kisuang do tinimungan kotoilaan tiknikal id SIRIM.
  • Benchmarking On-Line Networking Database - iso pinonimungan data kokomoi do karalano tongosonong do monipong do kinoingkokoton. Pinoturidong do National Productivity Center (NPC).

Oinsanan iti milo do rikoton maya do natad wib http://www.mylib.com.my